„Stulecie miasta Gdyni to nie tylko jubileuszowa data w kalendarzu, lecz przede wszystkim opowieść o bezprecedensowej woli tworzenia, marzeniu o Polsce otwartej na szeroki świat. To historia fenomenu, który w ciągu zaledwie dekady przekształcił nadmorską wieś w tętniącą życiem metropolię, symbolizującą dynamiczny oddech odrodzonego państwa polskiego” – napisali we wstępie prawie 130-stronicowej publikacji „Stulecie Gdyni w zasobie Archiwum Państwowego w Gdańsku” jej autorzy: Andrzej Regliński i Jarosław Drozd.
W albumie zaprezentowano materiały, w większości dotychczas niepublikowane. Pochodzą one ze zbiorów gdyńskiego oddziału archiwum, który od wielu lat gromadzi dokumentację gdyńskich instytucji i przedsiębiorstw, m.in. urzędu miasta, teatrów, kin, domów kultury, Urzędu Morskiego czy stoczni.
Archiwum podało, że album otwierają dokumenty sięgające XVII wieku. Wśród nich znajdują się materiały z 1650 r., wystawione przez króla Polski Jana Kazimierza, potwierdzające przywilej na prowadzenie młyna w Kolibkach. Opublikowano też XIX-wieczne mapy obszarów ówczesnych wsi i przystani rybackich, takich jak Gdynia, Obłuże, Chylonia czy Cisowa, które przypominają, że miasto nie powstało na pustym terenie, lecz narodziło się z połączenia kilku historycznych osad kaszubskich o wielowiekowej metryce.
W publikacji nie zabrakło dokumentu z 20 kwietnia 1920 roku, który informuje o powierzeniu inżynierowi Tadeuszowi Wendzie misji przeprowadzenia badań niezbędnych do wyboru odpowiedniego miejsca na port. Są też zdjęcia ukazujące wizyty m.in. Józefa Piłsudskiego, prezydenta Ignacego Mościckiego oraz ministra przemysłu i handlu Eugeniusza Kwiatkowskiego.
Fotografie prezentują również port i stocznię gdyńską w okresie powojennej odbudowy, a także przeobrażenia, jakie w krajobrazie Gdyni zachodziły w latach 50., 60. i 70. XX wieku. Zdjęcia autorstwa Mariana Dobrzykowskiego, Janusza Uklejewskiego i Marka Zarzeckiego dokumentują inwestycje związane z modernizacją miasta oraz budowę nowych osiedli mieszkaniowych, m.in. przy ul. Partyzantów, a także w Chyloni i Redłowie.
Publikacja przywołuje także ważne momenty z historii Gdyni, takie jak protesty robotnicze w grudniu 1970 roku czy wizyta papieża Jana Pawła II w 1987 roku. W albumie zaprezentowano również fotografie i plakaty wydarzeń sportowych oraz kulturalnych organizowanych w latach 1945–2003, w tym Festiwalu Filmów Fabularnych oraz festiwalu Open’er.
Książka jest dostępna w formie cyfrowej (pdf) na stronie internetowej Archiwum Państwowego w Gdańsku. Można ją także zakupić za pośrednictwem Archiwum.
PAP
