Jarosław Banaś rozmawia z profesorem Sebastianem Żurowskim - językoznawcą z UMK w Toruniu o współczesnym języku polityki, napędzanym przez algorytmy internetowe, który staje się dynamicznym polem kreatywności słowotwórczej i często wykracza poza ramy ścisłej logiki językowej. Marketing polityczny wykorzystuje mechanizmy skojarzeń oraz potrzebę chwytliwego nazywania zjawisk, aby przebić się do zbiorowej świadomości, nawet w martwym sezonie urlopowym. Rozmówcy zastanawiają się czy to algorytmy decydują o tym, które słowa zostaną „rozgrzane” w debacie publicznej, tworząc nową, choć czasem ulotną, rzeczywistość językową.
Kluczowe terminy i słowa omówione w materiale:
Asesorzy – słowo wywodzące się z łaciny, oznaczające pomocnika sędziego lub urzędnika. Termin ten stał się modny w kontekście sporów o ich powoływanie przez prezydenta i ważność podejmowanych przez nich decyzji.
Kontrasygnata – termin prawny oznaczający współpodpis (np. premiera pod aktem prezydenta). Językoznawca zauważa nielogiczność tej nazwy: przedrostek kontra sugeruje sprzeciw, podczas gdy chodzi o zgodną wolę stron, dlatego właściwszym określeniem byłaby prosygnata.
Wetomat – neologizm publicystyczny powstały z połączenia słowa „weto” i cząstki „-mat” (na wzór bankomatu). Sugeruje on automatyzm i dużą częstotliwość stosowania prawa weta przez prezydenta.
Rozwój Plus – nazwa inicjatywy politycznej uznana za redundantną (nadmiarową), ponieważ rozwój z definicji jest procesem pozytywnym. Nazwa ma budzić skojarzenia z popularnymi programami socjalnymi, jak 500 Plus.
Algorytmy – pojęcie kluczowe dla współczesnej komunikacji; mechanizmy, które sterują uwagą odbiorców i promują określone tematy polityczne w przestrzeni cyfrowej.
Rozłam – słowo, które według ekspertów skutecznie przebiło się do powszechnego obiegu, w przeciwieństwie do mniej chwytliwych określeń, takich jak „maślarze” czy „harcerze”.
Jazda na automacie – potoczny frazeologizm oznaczający rutynowe wykonywanie czynności bez zaangażowania i refleksji, co w dyskusji odniesiono do powtarzalnych działań w sferze publicznej.
Weto, ułaskawienie, status osoby najbliższej – pojęcia prawno-polityczne, które zyskały status słów „na fali” ze względu na bieżące wydarzenia w kraju.
Podsumowując, językowa kreatywność stymulowana przez media społecznościowe sprawia, że do słownika nologizmów trafiają coraz to nowe formy. Choć niektóre z nich mogą szybko wypaść z pamięci zbiorowej, stanowią one istotne świadectwo współczesnych sporów i mechanizmów komunikacji.