Odszkodowania za represje przyznaje się w Polsce na podstawie ustawy z 1991 roku o odszkodowaniach za okres stalinowski (tzw. ustawa lutowa), osobom, które padły ofiarą komunistycznych prześladowań w latach 1944–1989, w szczególności za działania na rzecz niepodległości Polski.
Wiele uprawnionych osób nie wie o możliwości skorzystania z tej ustawy lub obawia się podjęcia działań prawnych, mimo że sprawy te często ujawniają głębokie, emocjonalne i psychologiczne tragedie rodzinne. Proces prawny – rozpoczyna się od poszukiwania dokumentacji archiwalnej, a następnie prowadzenia spraw o unieważnienie wyroku i wreszcie o odszkodowanie – wskazując, że uprawnionymi są osoby represjonowane, małżonkowie oraz wszystkie żyjące dzieci.
Podane na nagraniu przykłady różnych z regionów Polski (m.in. Kołobrzeg, Koszalin, Piła), ilustrują zarówno wysokość uzyskanych odszkodowań, jak i różnorodność przypadków represji, w tym internowania, więzienia oraz zesłania na Syberię.
Na ten temat Jarosław Banaś porozmawiał z Anną i Piotrem Zakościelnymi, którzy badają sprawy represjonowanych i prowadzą pomoc prawną.