W Kołobrzegu i Dźwirzynie trwa 31. TransPort Literacki, jedno z najważniejszych wydarzeń literackich w kraju. Na miejscu byli także nasi dziennikarze Tomasz Tran i Agnieszka Pękalska-Nowak, którzy rozmawiali z uczestnikami festiwalu.
TransPort Literacki to najstarszy festiwal literacki w Polsce i jeden z najstarszych w Europie. W tegorocznej edycji bierze udział niemal sześćdziesięcioro twórców i twórczyń z ośmiu krajów oraz ponad trzysta pięćdziesiąt osób uczestniczących w programach dla piszących i współtworzących obieg literatury. Hasłem tegorocznej edycji są słowa „Tu zaczyna się dalej”.
Zapraszamy do wysłuchania rozmów z gośćmi plenerowego studia Polskiego Radia Koszalin:
Artur Burszta - dyrektor Biura Literackiego i festiwalu TransPort Literacki
TransPort Literacki - jak opisują twórcy wydarzenia, wyjaśniając zmianę nazwy - przestał być pojedynczym portem, miejscem prezentacji, a stał się przestrzenią przemieszczania się literatury między językami, doświadczeniami i ludźmi, którzy dopiero jej szukają albo próbują na nowo ją nazwać.
- TransPort Literacki rozpoczyna już czwartą dekadę działalności. Spełnia wiele funkcji, ale zawsze patrzy do przodu. Szukamy elementów, które wprawiają literaturę w ruch, ale też tych związanych z przemianą. Szukamy obszarów wymagających interwencji, ale także miejsc, w których to interwencje szukają nas - powiedział Artur Burszta.
Tadeusz Sławek - humanista, literaturoznawca, były rektor Uniwersytetu Śląskiego, wykładowca prestiżowych uczelni na całym świecie
W programie festiwalu znalazły się m.in. „Rozruchy wyobraźni”, które prowadzi Tadeusz Sławek: - To rozgrzewka intelektualna, ale też czas na rozmowę. Chcemy sformułować pytania, które pozostaną z uczestnikami na resztę dnia, a może przyczynią się do pracy w innych grupach. Ważnym zadaniem literatury jest jej oddziaływanie na ludzi. W literaturze nie chodzi o informację, ale o inspirację, która następnie prowadzi do swoistej afirmacji życia. Uważam, że obecnie ważnym celem literatury jest wprowadzenia czytającego w czas błogosławiony, do stanu przywrócenia radości.
Tadeusz Sławek zaprezentuje na festiwalu również niedawno wydany tomik poezji.
Aleksandra Majówka - pisarka, laureatka „Połowu” TransPortu Literackiego ki 2026 Transport Literacki 2026
Jednym z ważniejszych momentów wydarzenia są debiuty, czyli zaprezentowanie nowości wydawniczych i młodych twórców. Jedną z tegorocznych debiutantek prozą jest Aleksandra Majówka: - W minionym roku brałam pierwszy raz udział w tym festiwalu. To niesamowita okazja, by sprawdzić się w czasie pracowni. Poezja jest dla mnie bardzo ważna, ale zdecydowałam się na prozę - debiutuję tytułem „Odroczona egzekucja”. Z perspektywy uczestniczki uważam, że warto tu być, by poznawać warsztat, rozszerzać perspektywy. Przeżywanie wpływa na myślenie o własnym pisaniu, dlatego tym bardziej zachęcam.
Jerzy Mazzoll - wirtuoz klarnetu basowego, kompozytor, jeden z twórców gatunku jass
Jerzy Mazzol mówił m.in. o związku między muzyką a literaturą: - Poezja to melodia. Ta relacja jest różna. Tak jak w literaturze mamy wiele gatunków, tak też - w zależności np. od okoliczności - ta korespondencja między słowem a muzyką się zmienia. To co ważne: tu ludzie słuchają. Tu bardziej się czuje, niż nazywa. Zaczęliśmy z Piotrem Komosiński, niekonwencjonalnie, projekt muzyczny. Premiera naszego winylu odbywa się właśnie dzisiaj na festiwalu. Muzyka i literatura to spotkanie, staramy się tu korespondować z odbiorcą.
Paweł Potoroczyn - menedżer kultury, dyplomata, wydawca, producent filmowy i muzyczny
Paweł Potoroczyn podkreślił ważną rolę festiwali literackich, które mają realny wpływ na obieg literatury: - Nie jestem pewien, ale być może jest to jedyne ogniwo tego obiegu. Miejsce, gdzie spotykają się ludzie, którzy piszą, czytają, szanują książkę i twórców. To też moment, gdzie środowisko literackie powinno zreflektować się, że jest całą klasą społeczną, siłą ekonomiczną, a także - szalenie ważną w tych czasach - siłą duchową.
Inga Iwasiów - literaturoznawczyni, krytyczka literacka, poetka i prozaiczka, profesor nauk humanistycznych
Inga Iwasiów, która wygłosi dziś wykład pt. „Pomiędzy intymnością a wspólnotą”, mówiła m.in. o procesie twórczym, jakiego mogą doświadczyć uczestnicy festiwalu: - Literatura opowiada o bardzo indywidualnych postawach, nie istnieje bez bohatera. A z drugiej strony, jej tematem jest wspólnota. Tej wspólnotowości można doświadczyć podczas tego festiwalu w grupach warsztatowych, tzw. pracowni. Jest ich 35. Taka wspólnota piszących ma odzwierciedlenie następnie we wspólnocie czytających. W tych grupach właśnie opracowuje się kolejne wersje swojego pomysłu. Następnie może dojść do wydania książki i spotkania autorskiego na TransPorcie Literackim.