Muzeum Stutthof w Sztutowie udostępniło nową wystawę online „W Stutthofie na świat przychodziły dzieci. Historie dzieci urodzonych w obozie koncentracyjnym”. Ekspozycja dokumentuje losy niemowląt oraz ich matek, opierając się na relacjach świadków i nielicznych zachowanych dokumentach.
Autorka wystawy, kustosz w Dziale Naukowym Muzeum Stutthof Agnieszka Kłys, podkreśliła w rozmowie z PAP, że głównym impulsem do przygotowania projektu była potrzeba ukazania mało znanego aspektu historii obozu. - Temat ten, niezwykle poruszający, stanowi świadectwo doświadczeń kobiet więzionych w obozie oraz dramatycznych warunków, w jakich przyszło im rodzić i walczyć o życie swoich dzieci - wskazała.
Jednym z największych wyzwań podczas prac badawczych był ograniczony zasób źródeł, ponieważ dane o noworodkach nie były ujmowane w oficjalnych statystykach obozowych.
- Zależało mi na pokazaniu każdej historii, którą udało się odtworzyć - każdego dziecka, o którym zachowały się jakiekolwiek informacje. Dzięki temu wystawa ma przede wszystkim wymiar indywidualny i osobisty - wyjaśniła Kłys.
Z informacji zgromadzonych przez muzeum wynika, że dotychczas udało się ustalić imiona 13 dzieci urodzonych w KL Stutthof. Są to: Jadwiga, Lea, Zosia, Małgosia, Jerzy, Tadeusz, Piotr, Stefan, Małgosia, Krzysztof, Ania, Grzegorz oraz Andrzej. Według relacji duńskiej więźniarki Ragnhild Andersen, w pewnym okresie w obozie przebywało jednocześnie około 50 matek z niemowlętami.
Wystawa stanowi merytoryczne i graficzne uzupełnienie wcześniejszego projektu poświęconego młodocianym więźniom obozu. Oprócz materiałów archiwalnych, ekspozycja zawiera fotografie, nagrania i świadectwa, które mają przybliżyć realia macierzyństwa w warunkach obozowych.
- Zależy mi na tym, aby odbiorcy zapamiętali nie tylko sam fakt historyczny, ale przede wszystkim indywidualny wymiar tych historii. Za każdą z nich stoi konkretne dziecko, jego matka, ich doświadczenie, cierpienie, ale też nadzieja i wola zachowania człowieczeństwa - podsumowała autorka wystawy.
Materiały wykorzystane w projekcie pochodzą ze zbiorów Muzeum Stutthof w Sztutowie oraz Arolsen Archives. Ekspozycja jest dostępna w formacie cyfrowym.
Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady KL Stutthof działał przez 2077 dni. Był pierwszym i najdłużej funkcjonującym obozem tego typu na terenie współczesnej Polski. Powstał 2 września 1939 r. w pobliżu miejscowości, która obecnie nosi nazwę Sztutowo, a przed II wojną światową należała do Wolnego Miasta Gdańska.
Początkowo obóz przeznaczony był dla Polaków i Żydów z Pomorza. Od 1942 r. trafiali tam także Polacy z innych regionów kraju, w tym uczestnicy Powstania Warszawskiego, a także Żydzi, głównie węgierscy, oraz więźniowie innych narodowości, m.in. Rosjanie, Norwegowie i Węgrzy.
Z czasem KL Stutthof rozrósł się do ponad 120 hektarów i objął liczne podobozy. W styczniu 1945 r. Niemcy rozpoczęli pieszą ewakuację około połowy spośród 24 tys. więźniów przebywających wówczas w obozie. Około 2 tys. osób uciekło w trakcie marszu. Mróz i braki żywności sprawiły, że kolejne 2 tys. więźniów zmarło po drodze, a ponad drugie tyle – wkrótce po dotarciu do miejsc tymczasowego zakwaterowania.
Pod koniec kwietnia teren obozu zajęły tysiące uciekających ze wschodu niemieckich cywilów, robotników przymusowych oraz resztki oddziałów Wehrmachtu pozostających na Mierzei Wiślanej. W nocy z 8 na 9 maja niemieckie jednostki wojskowe skapitulowały.
W latach 1939-1945 do KL Stutthof trafiło około 110 tys. więźniów. Liczbę ofiar obozu szacuje się na 65 tys.
Muzeum Stutthof w Sztutowie powstało w 1962 r. z inicjatywy byłych więźniów. Placówka działa na 20-hektarowym fragmencie dawnego obozu, gdzie zachowała się część zabudowy tzw. starego obozu, w tym komora gazowa, krematorium, komendantura z garażami oraz teren dawnego ogrodnictwa obozowego. Na terenie muzeum znajdują się również upamiętnienia tzw. nowego obozu i obozu żydowskiego.
PAP/aj
