fot. wikimedia
76 lat temu wybuchło Powstanie Warszawskie. Dowództwo Armii Krajowej w związku z zbliżającą się do miasta Armią Czerwoną, zdecydowało się uderzyć na Niemców, opanować miasto i przyjąć sowietów jako przedstawiciele niepodległego rządu Rzeczpospolitej.

Część historyków uważa jednak, że decyzja o wybuchu Powstania w Warszawie mogła być przedwczesna. Brakowało gwarancji ze strony aliantów i sowietów, a żołnierze AK byli słabo uzbrojeni i nieprzygotowani do walki z regularną armią niemiecką.

Decyzja o rozpoczęciu walk o Warszawę należała do naczelnego wodza Kazimierza Sosnkowskiego. Ten nakazał, by to dowództwo AK w stolicy zdecydowało o tym, kiedy rozpocząć Powstanie. Opinie na temat rozpoczęcia walk wśród polskiego rządu w Londynie były podzielone, brakowało jasnego stanowiska aliantów dotyczącego udzielenia pomocy. Z tą wiadomością do Warszawy przybył z Londynu Jan Nowak-Jeziorański, który w jednym z wywiadów tak opisał swoje rozmowy z dowódcami AK w stolicy. - Nie będzie żadnej pomocy materiałowej i ludzkiej z tamtej strony, to powiedziałem w sposób dosadny - zaznaczył Jan Nowak-Jeziorański.

Decyzję o wybuchu Powstania podjęto ostatecznie 31 lipca przy ulicy Pańskiej 67. Główny wpływ miały na nią nieprecyzyjne informacje o rozpoczęciu przez Armię Czerwoną szturmu na prawobrzeżną Warszawę

Latem 1944 roku niemiecka armia wydawała się rozbita. Po klęskach na froncie wschodnim oraz ze względu na nieustanne naloty alianckiego lotnictwa wszystko wskazywało na to, że Wermacht się cofa. Nikt w Warszawie nie wiedział jednak, że Niemcy zdecydowali się bronić środkowego odcinka Wisły i ściągnęli w ten rejon doborowe jednostki.

Na przełomie lipca i sierpnia pod Wołominem, Zieloną i Okuniewem ma miejsce jednak z największych bitew pancernych. Po stronie niemieckiej było kilka dywizji pancernych, które zadały sowietom znaczne straty. To znaczyło, że Niemcy są w tym rejonie silni - powiedział dr Szymon Niedziela.

Jak wspomina powstaniec, prezes Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Leszek Żukowski, widok pokonanych Niemców rozbudzał w Warszawie ducha walki. Problem stanowiło jednak słabe uzbrojenie żołnierzy AK. - Widać było w popłochu cofające się wojska niemieckie. Jak dowiedzieliśmy się, że jest Powstanie to duch w nas wstąpił bojowy tylko nie mieliśmy broni, trudno zdobywa się broń gołymi rękami - powiedział profesor Leszek Żukowski.

Powstanie Warszawskie wybuchło 1 sierpnia o 17.00. Mimo wcześniejszych, kierowanych przez radio wezwań do walki, sowieci zatrzymali natarcie. Józef Stalin zakazał ponadto alianckim samolotom korzystania z sowieckich lotnisk.

Walki w Warszawie trwały 63 dni, w ich trakcie i po nich Niemcy zburzyli większą część miasta.

Plan uroczystości upamiętniających powstanie warszawskie w największych miastach naszego regionu

Koszalin - W związku z sytuacją związaną z koronawirusem, oficjalne uroczystości związane z 76. rocznicą wybuchu Powstania Warszawskiego w Koszalinie nie odbędą się. w godzinę W - czyli o godz. 17.00 w sobotę na terenie miasta włączone zostaną syreny alarmowe mające upamiętnić bohaterski zryw mieszkańców stolicy. Punktualnie o godz. 17.00 przed Pomnikiem gen. Władysława Sikorskiego przy ul. Dworcowej zastępca prezydenta miasta Andrzej Kierzek w towarzystwie parlamentarzystów Ziemi Koszalińskiej, reprezentantów: administracji państwowej i samorządowej, duchowieństwa, kombatantów i dowódcy Garnizonu WP Koszalin złoży kwiaty w imieniu społeczności miasta Koszalina.

W Słupsku uroczystości rozpoczną się o 12.00 od nadania nazwy ronda im. Haliny Jastrzębskiej, która była sanitariuszką podczas powstania, u zbiegu ulic Franciszka Szafranka, Edwarda Łady-Cybulskiego i Marty Aluchny-Emelianow. Następnie przed Pomnikiem Powstańców Warszawskich złożone zostaną kwiaty i znicze oraz oddany będzie hołd uczestnikom i ofiarom tamtych dni. W uroczystościach wezmą udział przedstawiciele władz miasta, organizacji kombatanckich, rodzina patronki ronda.

Sławno - Komenda Hufca ZHP Sławno oraz 7. Krąg Instruktorski „Sami Swoi” zapraszają do udziału w harcerskiej zbiórce upamiętniającej bohaterów zrywu powstańczego, którzy zbrojnie przeciwstawili się hitlerowskiemu okupantowi.
Spotkanie ropocznie się o godzinie 14.00 na sławieńskim cmentarzu komunalnym pod Pomnikiem Poległych Żołnierzy, gdzie delegacje będą mogły złożyć kwiaty i zapalić znicze pamięci.

Drawsko Pomorskie
- o godzinie 16.00 na terenie Placu Konstytucji będzie dostępna plenerowa wystawa Instytutu Pamięci Narodowej "Powstanie Warszawskie 1944. Bitwa o Polskę". W związku z organizacją dnia otwartych koszar Garnizonu Drawsko, na terenie Placu Konstytucji ustawiony zostanie sprzęt wojskowy armii polskiej i amerykańskiej, który będzie dostępny do zwiedzania. Kilkanaście minut przed godz. 17.00 przybliżony zostanie rys historyczny Powstania Warszawskiego. Punktem kulminacyjnym wydarzenia będzie uruchomienie syren alarmowych symbolizujących wyrażenie hołdu dla uczestników i ofiar Powstania Warszawskiego.

W Pile o 17.00 mieszkańcy oddadzą hołd powstańcom w okolicy muralu Żołnierzy Wyklętych. Ze względu na epidemię koronawirusa odwołano koncert Evtisa. Władze miasta zrezygnowały także ze spotkania przed tablicą Bohaterów Powstania Warszawskiego.

Nieopodal Kołobrzegu, w Zieleniewie na Cmentarzu Wojennym przy kwaterze żołnierzy Armii Krajowej uroczystości rozpoczną się o 17.00. O tej godzinie także zostaną uruchomione syreny alarmowe.

W Szczecinku uroczystości rocznicowe odbędą się o 17.00 na cmentarzu komunalnym przy kaplicy.

IAR/rż